Một quan niệm sai lầm phổ biến trong người dân Úc là tồn tại một hệ thống riêng gọi là “luật ly hôn”.
Thực tế, có những quy định pháp luật về ly hôn, nhưng đó chỉ là một phần nhỏ trong tổng thể các quy định được chứa trong Family Law Act 1975 (Cth) (“Luật gia đình”). Các quy định điều chỉnh hôn nhân, ly hôn, quan hệ de facto (sống chung như vợ chồng), phân chia tài sản, giám hộ, nhận con nuôi và việc chăm sóc trẻ em đều được quy định trong Luật gia đình. Tại đây, chúng ta tìm thấy cơ sở thẩm quyền cho những gì thường được gọi một cách thông tục là “Luật Gia đình”.
Trong phạm vi bài viết này, chúng ta sẽ tập trung phân biệt giữa quy trình nộp đơn xin ly hôn và quy trình giải quyết việc phân chia tài sản, có thể thực hiện bằng thỏa thuận hoặc thông qua quyết định của tòa án khi cần thiết.
Căn Cứ Ly Hôn
Năm 1975, Luật Gia đình lần đầu tiên thiết lập nguyên tắc “ly hôn không lỗi” (no-fault divorce). Căn cứ duy nhất để được ly hôn là hôn nhân tan vỡ không thể hàn gắn, được chứng minh bằng việc hai vợ chồng đã ly thân ít nhất 12 tháng liên tục trước ngày nộp đơn xin ly hôn.
Nói cách khác, tòa án không xem xét lý do vì sao cuộc hôn nhân chấm dứt, mà chỉ xem xét liệu:
- Cuộc hôn nhân đã tan vỡ liên tục trong thời gian không dưới 12 tháng; và
- Không có khả năng hợp lý nào để hai bên quay lại sống chung.
Trên thực tế, nếu một trong hai bên vợ/chồng nộp đơn xin ly hôn và thể hiện rõ rằng họ không muốn tiếp tục quan hệ hôn nhân, thì tòa án sẽ không can thiệp để giữ họ lại với nhau, miễn là việc ly thân đã được chứng minh.
Quy Định Về Việc Ly Thân
Theo Luật Gia đình, “ly thân” được xem là điều kiện tiên quyết để tiến hành thủ tục ly hôn. Tuy nhiên, việc ly thân trên thực tế không phải lúc nào cũng rõ ràng; những mối quan hệ “chia tay rồi quay lại” là chuyện thường gặp, và điều này có thể gây nhầm lẫn về thời điểm ly thân bắt đầu cũng như khi nào nó kết thúc.
Luật thừa nhận rằng, nếu vợ chồng ly thân rồi quay lại chung sống trong thời gian không quá 3 tháng, sau đó lại tiếp tục ly thân, thì hai khoảng thời gian ly thân này có thể được cộng dồn thành một khoảng thời gian duy nhất.
Ví dụ: nếu một cặp vợ chồng ly thân 2 tháng, sau đó quay lại sống chung 3 tháng, rồi lại tiếp tục ly thân 10 tháng, thì điều kiện ly thân 12 tháng liên tục để đủ căn cứ ly hôn vẫn được coi là đáp ứng trong tổng thời gian 15 tháng đó.
Trường Hợp Nếu Đối Tác Không Muốn Ly Hôn
Khi vấn đề ly thân trở thành mâu thuẫn, tức là một bên phản đối việc ly hôn, tòa sẽ xem xét liệu các bên có tiếp tục sống chung như một cặp vợ chồng trong khoảng thời gian 12 tháng hay không. Các yếu tố liên quan bao gồm:
- Có sống chung trong cùng phòng ngủ không?
- Có tồn tại quan hệ tình dục không?
- Có thực hiện công việc nhà cho nhau không?
- Có chia sẻ tài chính không?
- Có yếu tố phụ thuộc tài chính nào không?
- Một bên có thông báo với bên kia rằng hôn nhân đã chấm dứt không?
- Việc ly thân có được công khai với gia đình, bạn bè không?
- Có thông báo với Centrelink, Child Support Agency hoặc cơ quan khác để hỗ trợ tài chính không?
Tôi Có Thể Ly Thân Trong Khi Vẫn Sống Chung Không?
Luật cũng công nhận tình huống hai người đã ly thân nhưng vẫn ở chung một mái nhà. Không bắt buộc phải sống riêng rẽ để ly thân có hiệu lực. Miễn là các bên không còn sống “như một cặp vợ chồng” thì được coi là đã ly thân.
Trong trường hợp này, thường cần bằng chứng xác thực (tài liệu, lời khai, chứng cứ khác) để chứng minh.
Nộp Đơn Xin Ly Hôn
Khi các điều kiện ly hôn đã được đáp ứng, một bên có thể nộp đơn tại Tòa Liên bang Úc. Nếu lệnh ly hôn được ban hành, nó có hiệu lực sau 1 tháng 1 ngày. Trong trường hợp đặc biệt, có thể xin rút ngắn thời gian này, nhưng thường nên tránh.
Sau khi ly hôn, các bên có thể kết hôn lại sau khi nộp thông báo ý định kết hôn trước 1 tháng. Cần lưu ý rằng ly hôn và phân chia tài sản là hai thủ tục pháp lý khác nhau.
Phân Chia Tài Sản
Úc áp dụng nguyên tắc phân chia công bằng (equitable distribution), không mặc định 50/50. Quy trình gồm 4 bước:
Bước 1: Định Giá Tài Sản
Xác định và định giá tài sản, nợ và nguồn lực tài chính. Tài sản gồm bất động sản, xe, tiết kiệm, cổ phiếu, thừa kế, trợ cấp thôi việc, trang sức, v.v. Quyền lợi hưu trí cũng được tính và điều chỉnh riêng.
Bước 2: Định Giá Các Đóng Góp
Đánh giá đóng góp tài chính và phi tài chính trong suốt thời kỳ hôn nhân. Nếu một bên tiêu tán tài sản (ví dụ đánh bạc), tòa có thể điều chỉnh phân chia.
Bước 3: Nhu Cầu Tương Lai
Xem xét tuổi tác, sức khỏe, thu nhập, trách nhiệm chăm sóc con, tình hình tài chính trong mối quan hệ mới, nguồn lực riêng, v.v. Có thể điều chỉnh để bảo đảm công bằng.
Bước 4: Ảnh Hưởng Thực Tiễn
Tòa cân nhắc kết quả cuối cùng có hợp lý trong hoàn cảnh cụ thể hay không. Thường tỷ lệ chia nghiêng 55–65% cho bên yếu thế hơn về kinh tế.
Đặt Lịch Tư Vấn
Để hiểu rõ quyền lợi pháp lý của bạn trong phân chia tài sản và ly hôn, hãy liên hệ đặt lịch tư vấn 30 phút với luật sư gia đình của chúng tôi.